روستای گیسک؛ موزه طبیعی تاریخی در دل کوه‌های کرمان

روستای گیسک؛ موزه طبیعی تاریخی در دل کوه‌های کرمان

روستای گیسک، واقع در ۲۰ کیلومتری شمال غرب شهرستان زرند در استان کرمان، به عنوان بزرگ‌ترین روستای خالی از سکنه ایران شناخته می‌شود. این روستا به دلیل زلزله‌ای در سال ۱۳۵۶ به طور کامل تخلیه شد و اکنون به یک جاذبه گردشگری منحصر به فرد تبدیل شده است.

تاریخچه تلخ زلزله و تخلیه گیسک

سرگذشت گیسک با زلزله‌ای در تاریخ ۲۸ آذر ۱۳۵۶ گره خورده است. در آن شب، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۶.۶ ریشتر منطقه زرند را لرزاند و این روستا بیشترین خسارت را متحمل شد. در این حادثه، ۶۶۵ نفر جان باختند و ۲۶۰ نفر مجروح شدند. پس از این فاجعه، بازماندگان تصمیم به ترک روستا گرفتند و در نزدیکی آن روستای جدیدی با خانه‌های یک‌شکل تأسیس کردند.

معماری بومی و جذابیت‌های گیسک

معماری گیسک به عنوان یک نمونه بارز از «معماری بومی» شناخته می‌شود. خانه‌های این روستا با استفاده از مصالح محلی و با رنگ سرخ خاک آن ساخته شده‌اند. این روستا نه تنها به دلیل معماری پلکانی و تالارهای زیرزمینی‌اش، بلکه به خاطر تاریخچه غنی‌اش نیز شناخته می‌شود. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که گیسک سابقه‌ای ۳۵۵ ساله در کتابت قرآن دارد و برخی اسناد تاریخ آن را به دوره صفویه نسبت می‌دهند.

گیسک پس از خالی شدن از سکنه، به حال خود رها شد تا اینکه در حدود یک دهه پیش، به عنوان یک اکوموزه روستایی معرفی شد. این روستا اکنون به عنوان یکی از سایت‌های گردشگری شاخص استان کرمان شناخته می‌شود و گردشگران زیادی برای دیدن زیبایی‌های آن به این منطقه سفر می‌کنند.

با این حال، چالش‌هایی نیز در برابر گیسک وجود دارد. گذشت زمان و شرایط جوی باعث تخریب آثار باقی‌مانده شده و نیاز به حفاظت جدی از این میراث فرهنگی احساس می‌شود. به همین دلیل، حفظ تعادل میان معرفی این میراث به عموم و حفاظت از بافت اصیل آن، اصلی‌ترین مسئله پیش روی مدیران و متولیان میراث فرهنگی استان است.

برای اطلاعات بیشتر به اینجا مراجعه کنید